PRACA ZESPOŁOWA W SIECI

Jednym z pierwszych udogodnień, 7. których korzystają zazwyczaj chętnie użytkownicy sieci komputerowych jest tzw. poczta elektroniczna, dająca możliwość szybkiej wymiany informacji z innymi użytkownikami tej sieci i sieci z nią sprzężonych. W połączeniu z wykorzystaniem edytorów tekstowych poczta ta może stanowić środek wymiany tekstów znajdujących w opracowaniu, a także bieżących opinii, uwag, pytań i wyjaśnień. W przypadku grupy roboczej, której uczestnicy pracują przy komputerach obsługiwanych przez ten sam system operacyjny, wymiana informacji jest szczególnie łatwa. Grupa taka może dysponować wspólnym zasobem programów i informacji i równocześnie pracować nad tym samym tekstem. Często wykorzystywanym udogodnieniem w sieci są kluby dyskusyjne, zwane też dyskusyjnymi listami. Jak podaje Hoffman (1995), w sieci „Internet” są obecnie tysiące klubów z bardzo szerokim wachlarzem tematów i niejednokrotnie tysiącami uczestników. Praca w sieci, oprócz wymiany informacji ze znanymi nam respondentami, stwarza też możliwość nawiązywania współpracy z nie znanymi nam dotychczas osobami o podobnych jak nasze zainteresowaniach. Środkiem nawiązywania nowych kontaktów może być wymieniona wyżej informacja o ośrodkach naukowych, poczta elektroniczna i kluby dyskusyjne.         Warto na koniec wspomnieć o stosunkowo tanim informatycznym środku, który może okazać się pomocny także i w pracy humanisty, jakim jest kieszonkowy notes elektroniczny.

PODSTAWOWE USŁUGI

Jedną z pierwszych i zarazem podstawowych usług oferowanych na początku w sieciach komputerowych, była poczta elektroniczna. Istotą jej było przekazywanie informacji między użytkownikami danej sieci. Wraz z rozwojem i wzrastającą przyjaznością obsługi programów pocztowych, rosło zapotrzebowanie na kolejne, bardziej wyrafinowane usługi sieciowe. Firmy i instytucje część ‚Swoich zasobów zaczęły udostępniać w fórmfe elektronicznej; gwałtownie rosło zapotrzebowanie na usługi lego typu. Jedną z wielu usług oferowanych w sieciach komputerowych jest lista dyskusyjna. Przez jej uczestników i postronnych obserwatorów postrzegana jest jako forma, gdzie zgromadzeni są ludzie, reprezentujący te same poglądy, zainteresowania bądź zajmujący się określoną problematyką zawodowo. Jej rodowód wywodzi się bezpośrednio z poczty elektronicznej; nadal jest w niej głęboko osadzony. W odróżnieniu od zwykłej przesyłki poczty elektronicznej, gdzie korespondujące ze sobą osoby piszą bezpośrednio na swoje adresy sieciowe, w liście dyskusyjnej, grupa zainteresowanych osób kieruje swoją korespondencję do serwera pocztowego, skąd dalej przesyłki kierowane są do każdego uczestnika listy.W ciągu kolejnych miesięcy przybywali następni członkowie tak, że po okresie pewnych fluktuacji, liczba członków listy ustaliła się w chwili obecnej na 87. Zdecydowaną większość stanowią członkowie krajowi, jednak nie brakuje także członków z zagranicy . Prezentowane tu liczby mówią iż lista dyskusyjna lek-med należy do małych list. Czynna lista uczestników obejmuje 17 osób spoza kraju .

KOMPUTERY W INNYCH DZIEDZINACH

Duże znaczenie dla powodzenia działań podejmowanych na regularnych zajęciach lekcyjnych, związanych ze stosowaniem komputerów w nauczaniu, ma obecność technik komputerowych i technologii informacyjnej w całej szkole i wykorzystywanie ich również w działaniach pozalekcyjnych, zarówno przez personel szkolny, jak i przez uczniów.Wymienić tutaj należy:Udostępnienie pracowni komputerowej do przeprowadzania dodatkowych zajęć lekcyjnych, np. w klasach nauczania początkowego. Rozpoczęcie zajęć z komputerami w okresie nauczania początkowego spowoduje, że dla przedstawionej tutaj koncepcji, spirala wprowadzania uczniów w świat technologii informacyjnej będzie miała wcześniejszy początek. To wprowadzenie musi być oczywiście dostosowane do celów nauczania początkowego i poziomu percepcji uczniów.Udostępnianie pracowni komputerowej dla zajęć pozalekcyjnych. Mogą to być zarówno zajęcia dla zorganizowanych grup uczniów, prowadzone zgodnie z określonym programem (np. kółka zainteresowań, przygotowania do konkursów informatycznych itp.), jak również wolny dostęp uczniów do komputerów dla wykonania własnych indywidualnych zadań (np. zadań domowych z różnych przedmiotów).Komputery jako pomoce wspierające działania rekreacyjne, np. konkursy, gry komputerowe i zabawy. Skomputeryzowanie biblioteki i obsługa jej zasobów oraz czytelników za pośrednictwem odpowiedniego sytemu. Poza usprawnieniem pracy będzie to jednocześnie przykład praktycznego wykorzystania komputerów.

BADANIA EMPIRYCZNE

Badania empiryczne wykazują, że zapominanie ma miejsce w czasie przetwarzania informacji w pamięci krótkotrwałej ( Wangh, Norman, 1968). W związku z tym można powiedzieć, że jakość przetworzenia informacji obrazowej w pamięci krótkotrwałej jest podstawą zapamiętania, a więc i podstawą skuteczności kształcenia.Trzecią płaszczyzną rozpatrywania konstrukcji jest obszar fotografii. Możemy znaleźć takie jej elementy, które decydować będą o tym, czy nasze informacje z semiotycznego i psychologicznego punktu widzenia będą wykorzystane w konstrukcji obrazu.Głównym celem ostatniej – fotograficznej – płaszczyzny konstrukcyjnej będzie wyodrębnienie na obrazie fotograficznym elementów najważniejszych. Będzie to możliwe do osiągnięcia gdy wykorzystamy:  właściwe rozplanowanie płaszczyzny obrazu,  ostrość obrazu,  światło,  kąty i punkty widzenia,  barwę (Hallada, Zając, 1992, s. 12). Kompozycja obrazu fotografii dydaktycznej (rozplanowanie płaszczyzny obrazu) powinna zajmować się takim powiązaniem elementów występujących na obrazie, aby tworzyły one pewną zamkniętą strukturalnie całość, ze zwróceniem uwagi na pierwszoplanowe postrzeganie tych elementów, które są najważniejsze poznawczo. Cel ten osiągniemy jeżeli przewidzimy jaki efekt wywoła takie czy inne ułożenie elementów w obrazie przy wykorzystaniu linii, plam, barwy i tematu (Wójcik, 1990, s. 26). W czasie oglądania fotogramu wzrok nie zatrzymuje się na liniach, ale przemieszcza się po nich.

Stosownie do tych założeń Dawydow wprowadza do klas początkowych kurs morfologii

Dalej podkreśla Dawydow, że opierając się na tych ogólnych wiadomościach może dziecko bardziej świadomie poznawać rozmaitość konstruujących je szczegółów. Stosownie do tych założeń Dawydow wprowadza do klas początkowych kurs morfologii, zaznajamiający dzieci ze strukturą słowa, z odrębnością rzeczownika, czasownika, przymiotnika oraz ich odmianą, a następnie kurs syntaktyki, na skutek czego już w klasie piątej nauczanie gramatyki faktycznie się kończy. Jeszcze dalej idzie program matematyki. Od pierwszych dni nauki dzieci poznają równości i nierówności oraz elementarne równania z prostymi zależnościami funkcjonalnymi. Przy tym od samego początku stosunki matematyczne dzieci wyrażają nie tylko za pomocą liczb, lecz także i liter. Owa algebraizacja pozwala nasycić nauczanie teoretycznymi wiadomościami sensownie powiązanymi ze sobą, co stwarza dobry grunt właśnie do posługiwania się jeżykiem formalnym, o czym pisał Bruner. Wkraczaniu nauki na teren szkoły dla wszystkich, nawet na szczeblu nauczania początkowego, towarzyszy wycofywanie się z progresywistycznych koncepcji nauczania globalno koncentrycznego.

Zdrowie

Troska o zdrowie przysparza ludziom wielu kłopotów, zwłaszcza w podeszłym wieku. Dzieje się tak z wielu przyczyn, ale m. in. i dlatego, że edukacja zdrowotna i oświata sanitarna nie odpowiadają współczesnym szybko narastającym potrzebom, zwłaszcza wobec naruszenia równowagi środowiska przyrodniczego przez przemysł i komunikację. Stąd odpowiednie przygotowanie młodzieży do zachowania i umocnienia zdrowia staje się jednym z ważnych zadań wykształcenia ogólnego. Szkoła będzie je realizować za pośrednictwem wielu poczynań związanych z nauczaniem różnych przedmiotów i pracą opiekuńczo-wychowawczą, przede wszystkim jednak przez nauczanie biologii i nauki o człowieku oraz wychowanie fizyczne. Biologia jako przedmiot nauczania szkolnego powinna ułatwić młodzieży zrozumienie praw rządzących żywymi organizmami i ich zależności od środowiska. Odciążenie treści tego przedmiotu od masy zbędnych szczegółów pozwoliłoby znaleźć miejsce dla tych spraw oraz dla bezpośrednio z nich wychodzącej nauki o człowieku, jego anatomii, fizjologii i higieny.. Ta ostatnia dyscyplina mogłaby szerzej niż obecnie wprowadzić elementarne wiadomości z medycyny, dotyczące .zwłaszcza profilaktyki chorobowej, zasad korzystania z pomocy lekarskiej, obchodzenia się z lekarstwami, pielęgnacji niemowląt.
Wychowanie fizyczne, które trafniej powinno się nazywać wychowaniem zdrowotnym, ma na celu rozwinięcie pełni sił fizycznych przez racjonalnie organizowane ćwiczenia cielesne, obejmujące gimnastykę, sport, gry i zabawy, tańce, turystykę, a zarazem przez hartowanie i wdrożenie do stosowania ćwiczeń cielesnych przez całe życie. Osobliwością przyszłej szkoły powinno być objęcie nauką pływania i jazdy rowerem wszystkich uczniów, które to umiejętności podobnie jak prowadzenie samochodu i znajomość przepisów drogowych stają się nieodzownymi składnikami wykształcenia ogólnego.

Rodzina

Współczesna szkoła dotychczas nie przygotowywała młodzieży do życia rodzinnego, pozostawiając tę część wychowania rodzicom. Ale większość rodziców albo nie potrafi tego robić, albo po prosta nie ma na to czasu. Tymczasem dobre przygotowanie młodzieży do roli przyszłych rodziców staje się ważnym zadaniem społecznym, funkcje opiekuńczowychowawcze rodziny muszą bowiem ulegać nasileniu w związku z niepokojami, które przeżywa młodzież epoki atomowej. Jednocześnie w związku ze skracaniem okresu pracy i z rozwojem środków masowego przekazu oraz stałym rozszerzaniem się zakresu ich indywidualnego użytkowania gwałtownie wzrastać będzie rola rodziny w zakresie kształcenia ogólnego. Obok szkoły, która staje się coraz bardziej „otwarta”, funkcje integracyjne w procesie kształcenia młodych pokoleń pełnić będzie rodzina. Przygotowując młodych ludzi do roli rodziców przyszła powszechna średnia szkoła ogólnokształcąca będzie musiała przede wszystkim wyposażyć ich w pewne minimum wiedzy pedagogiczno-psychologicznej. W jej programie powinien się więc znaleźć kurs wiedzy o człowieku mający na celu ukazanie główny ch cech os-obowpści ludzkie j oraz sposobów ich przekształcenia przez racjonalną działalność wychowawczą w procesie wychowania w rodzinie. Obok takiego kursu ważną rolę może odegrać cykl przedmiotów artystycznych oraz wymieniona wyżej nauka o społeczeństwie, a zwłaszcza ta jej część, która dotyczy elementów prawoznawstwa i ekonomiki, ważnych w codziennym funkcjonowaniu rodziny.

Edukacja

Wobec zaniku przekonania, że jedynie „wiek szkolny” jest okresem rozwoju, a więc i kształcenia człowieka, edukacja staje się nieodzowną częścią składową całego życia ludzkiego: czy to jako wychowanie przedszkolne lub szkolne, czy kształcenie zawodowe i kształcenie równoległe, czy przede wszystkim jako kształcenie ustawiczne, trwające przez całe życie ludzkie. A jeśli tak, to nie można w tej nowej sytuacji pozostać przy dawnej koncepcji wykształcenia ogólnego, zamykającego niejako „wiek szkolny”. Nowa koncepcja musi’ mieć charakter otwarty: nie zamykać dróg dalszego kształcenia, lecz je otwierać, stanowiąc konstrukcję dla gmachu wiedzy wznoszonego przez całe życie, wytwarzając potrzeby i zainteresowania tak ważne dla rozwoju pozytywnej motywacji w dalszym uczeniu się, wreszcie wpajając sprawności niezbędne w samodzielnym uczeniu się oraz wdrażając do samokształcenia i samowychowania. Realizacja tych „edukacyjnych” zadań nie wymaga powoływania osobnych przedmiotów.

SZKOŁA A DZIEDZINY ŻYCIA

Wymienione dyrektywy, bardzo ogólnego charakteru, mówią o szerszych uwarunkowaniach doboru treści przyszłego programu kształcenia, lecz bynajmniej nie wyznaczają ani zakresów tych treści, ani tym bardziej przedmiotów nauki szkolnej. Zakładając, że to ostatnie zadanie trzeba będzie pozostawić do ostatecznego sprecyzowania na podstawie szerokiej dyskusji przyszłym organizatorom prac programowych, zwłaszcza Instytutowi Programów Szkolnych, tu należy ograniczyć się do ustalenia zakresów treści, które muszą się stać składnikami wykształcenia ogólnego w najbliższej przyszłości, a więc rzutować będą na pracę naszej szkoły w nadchodzących latach. Wszechstronne przestrzeganie zasady harmonijnego łączenia w procesie dydaktycznym treści wiedzy z jej funkcją, poznawania rzeczywistości przyrodniczej, społecznej i kulturowej’, z udziałem w jej przekształceniu. Poznawanie rzeczywistości i gromadzenie wiedzy jest tylko jedną stroną procesu kształcenia, inną jest funkcjonowanie tej wiedzy w umyśle ucznia i w jego działalności intelektualnej, a jeszcze inną w jego działalności praktycznej, obejmującej przekształcanie tego, co go otacza; szerokie wykorzystanie w treści i metodach kształcenia osiągnięć współczesnej psychologii, nowoczesnego językoznawstwa, antropologii i informatyki, jak również nowoczesnych środków dydaktycznych, elektronicznych maszyn cyfrowych i środków masowego przekazu.

Od czasu do czasu te własne problemy dzieci dają spontanicznie znać o sobie

Nie wkalkulowane przez nauczycieli w „plan lekcji” czasem nawet traktowane z niechęcią, stopniowo zanikają, a uczniowie wskutek tego coraz bardziej nasiąkają rutyną szkolną. Alarm z powodu, tej rutyny i kompletnego niedorozwoju samodzielności młodzieży podnosi się dopiero wówczas, gdy uczniowie już jako absolwenci szkół średnich zdają egzaminy do wyższych uczelni, gdy więc na skorygowanie braków szkoły podstawowej i średniej jest już stanowczo za późno. Zakładając, że owo stopniowe zmniejszanie się zainteresowań poznawczych spowodowane jest w znacznej mierze przez szkołę, tym samym uwagę nauczycieli koncentrować należy na ulepszaniu jej działalności. Obok reformy ustroju szkolnego, reform programowo-podręcznikowych musi następować reforma metod i organizacji pracy szkolnej, zależna już bezpośrednio od samych nauczycieli. Mając na uwadze tę reformę na plan pierwszy wysuwamy sprawę aktywizowania uczniów poprzez odpowiednie metody pracy dydaktyczno-wychowawczej, a zwłaszcza nauczanie problemowe.

KIESZONKOWY NOTATNIK ELEKTRONICZNY

Notesy takie można spotkać w handlu w skromniejszych i bardziej rozbudowanych wersjach, różniących się pojemnością pamięci, zestawem dostępnych udogodnień i oczywiście ceną. Kieszonkowy notes wyposażony jest zwykle w zegar i automatyczny kalendarz, umożliwiający wiązanie notatek o zamierzonych czynnościach ze wskazaną datą i godziną, a także w wygodnie zorganizowany notatnik adresowy. Na żądanie pora zanotowanej czynności może być sygnalizowana dźwiękiem. Notatnik indeksowany. Najbardziej istotnym udogodnieniem, jakiego może dostarczyć elektroniczny notes, jest indeksowany notatnik, w którym ka7da notatka składa się z dwu części: nazwy i treści. Jeżeli jako nazwy użyć umownego oznaczenia działu, do którego chcemy notatkę przydzielić, to po wprowadzeniu notatki do pamięci mechanizm obsługi notatnika automatycznie wstawi ją do tego działu, zachowując przy tym alfabetyczną kolejność oznaczeń działów. Na żądanie użytkownika notatki ze wskazanego działu zostają-w chronologicznej kolejności wprowadzania – wyświetlone na ekranie. W ocenie piszącego te słowa indeksowany notatnik sprawdza się znakomicie jako podręczny notatnik osób, zdarzeń, spostrzeżeń i uwag, niezastąpiony tam, gdzie dostęp do notatnika tradycyjnego lub komputerowego jest niemożliwy lub utrudniony. Główną jego zaletą jest automatyczne utrzymywanie porządku w notatkach, a także łatwość kasowania notatek, które utraciły aktualność.

ZASOBY SIECI KOMPUTEROWEJ

Możliwość tworzenia odsyłaczowych sieci pozwala organizować w relacyjnej bazie notatniki o strukturze radykalnie różniącej się od linearnych notatników tekstowych. Notatnik sieciowy o trafnie dobranej strukturze może się okazać szczególnie dogodnym narzędziem gromadzenia bogatej nawet wiedzy z dowolnej w zasadzie dziedziny pod warunkiem, że wiedza ta da się zapisać w postaci sieci pojęć i ich wzajemnych powiązań. Wydaje się, że do takiego właśnie zapisu prowadzić mogą rozważania, związane z rozpowszechniającą się ostatnio „obiektową” analizą rzeczywistości . Korzyść z przyłączenia komputera do sieci to przede wszystkim możliwość korzystania z jej informacyjnych, programowych i sprzętowych zasobów. Zasoby informacyjne szczególnie atrakcyjne są w przypadku wielkich sieci o zasięgu światowym (por.np.Hoffman, 1995). Informacje te dotyczą m.in. osób, instytucji, ośrodków naukowych, obejmują publikacje, wypowiedzi wymieniane w ramach klubów dyskusyjnych, opracowania syntetyczne powstające w tych klubach i inne.Atrakcyjne są również zasoby programowe sieci o tyle, że część dostępnych w sieci programów to programy udostępniane gratisowo (tzw. programy „Public domain”), inne udostępniane są gratisowo na okres próbny (programy „Shareware”). Przyłączenie do niedużej nawet sieci może okazać się korzystne w przypadku,  gdy sieć ta daje uczestnikom dostęp do wspólnych urządzeń takich jak np. wysokiej jakości drukarki czy obszerna pamięć masowa centralnego komputera.

WYKORZYSTANIE RELACYJNYCH BAZ DANYCH

Tekst, który choć raz znalazł się na komputerowym nośniku, warto na takim nośniku pozostawić do ewentualnego późniejszego wykorzystania. Drzewiasty (tj. hierarchiczny) układ katalogów, jakim z reguły posługują się systemy operacyjne komputerów, w zasadniczy sposób ułatwia przechowywanie dużych ilości różnego charakteru tekstów. Ponieważ jednak katalogi te miewają zwykle dość krótkie oznaczenia, których sens z biegiem czasu łatwo zapomnieć, należy zadbać, aby prócz oznaczenia każdy z tych katalogów wyposażony został w komentarz, jednoznacznie i trwale określający jego zawartość. Upraszczając nieco sprawę, relacyjną bazę danych można opisać jako zbiór tablic, z których każda składa się ze zmiennej ilości wierszy; każdy wiersz w tablicy składa się z rubryk, przy czym układ rubryk w obrębie danej tablicy jest dla wszystkich wierszy taki sam. Zawartość każdej rubryki może się w czasie pracy z bazą zmieniać. Relacyjną bazę danych łatwo wykorzystać do różnego rodzaju ewidencji (np. osób, przedmiotów czy zdarzeń). Mechanizmy, w które wyposażane są systemy zarządzania takimi bazami, pozwalają te ewidencje przeszukiwać, kopiować, przyporządkowywać, łączyć i selekcjonować.Cenną zaletą w którą bywają wyposażane relacyjne bazy. jest możliwość wprowadzania odsyłaczy od poszczególnych pozycji jednej tablicy do wskazanych pozycji tablic pozostałych. Pozycje różnego typu (tzn. rozmieszczone w różnych tablicach) mogą tym samym być łączone w skomplikowane nawet sieci, składające się z elementów różnej natury, ale pozostające ze sobą w zdefiniowanych przez użytkownika związkach. Mechanizmy obsługi bazy powinny przy tym dostarczać wygodnych środków łatwego przemieszczania się („żeglugi”) użytkownika po takiej sieci.

ANALIZA TEKSTÓW

Fragmenty właściwego tekstu możemy wprowadzać do pamięci mając na ekranie jednocześnie tekst i stosowny fragment dyspozycji. Jeżeli materiał, którego dotyczy opracowanie, został wprowadzony na nośnik maszynowy, to wraz z aktualnie opracowywanym tekstem na ekranie może się również znaleźć stosowny fragment tego materiału. W przypadku pracy z edytorem tekstowym wszelkie zmiany we wprowadzonym już tekście, polegające na dopisywaniu, usuwaniu lub wymianie liter, wyrazów lub większych fragmentów, a także na zmianach w ich kolejności, można wykonywać bez jakichkolwiek przepisywań. Jeżeli zachodzi taka potrzeba, można zmieniać układ graficzny (ilość liter w wierszu, odstęp miedzy wierszami itd.) wprowadzonego już tekstu. Zalety posługiwania się edytorem tekstowym uwydatniają się szczególnie w przypadku, gdy praca ma polegać na analizie gotowego już tekstu. Pracę taką należy oczywiście rozpocząć od sporządzenia roboczej kopii tekstu, który ma być poddany analizie. Dalsze czynności, jak podział analizowanego tekstu na części, zaznaczanie relacji miedzy tymi częściami, wyróżnianie odpowiednich fragmentów czy nanoszenie własnych uwag (być może inna czcionka niż ta, w której został zapisany analizowany tekst) mogą odbywać się w podobny sposób, jak omówiona wyżej praca nad tekstem własnym. Nietrudno spostrzec, ze produkt takiej analizy, tj. opracowanie o charakterze schematu lub komentarza najprościej pisać jako dokonywane przy użyciu edytora tekstowego dalsze przetworzenie tekstu analizowanego lub jego kopii.

WYKORZYSTANIE KOMPUTERA DO PRACY NAD TEKSTEM

Notatki, dotyczące współpracujących osób, ich wypowiedzi, posiadanej albo poszukiwanej literatury, bądź też zawierające własne spostrzeżenia, uwagi i szkice gromadzi się zazwyczaj w zeszytach albo ńa luźnych kartkach, przechowywanych często w teczkach lub skoroszytach. W przypadku większych ilości notatek o jednorodnym charakterze tWorzy sie niekiedy kartoteki skrzynkowe, porządkowane alfabetycznie lub według treściowych działów.Porządkowanie notatek przechowywanych w zeszytach możliwe jest w zasadzie tylko przez ich przepisywanie. Luźne kartki też wymagają niekiedy kopiowania czy przepisywania, a ich porządkowanie bywa uciążliwe i zamiast do porządku może czasem prowadzić do pogłębienia chaosu. Kartoteki wymagają starannego prowadzenia, a ich właściwe wykorzystywanie bywa żmudne i zawodne. Zaleją notatek, prowadzonych przy użyciu edytora tekstowego jest przede wszystkim ich ogromna elastyczność, pozwalająca z łatwością je uzupełniać, kopiować,, modyfikować, przyporządkowywać i w razie potrzeby kasować. Drugą zaletą komputerowego notatnika jest łatwość odszukiwania notatki według jej tytułu (jeśli notatki tytułujemy) lub według dowolnego fragmentu. Przy odpowiedniej organizacji notatnika możliwe jest alfabetyczne porządkowanie notatek. Po trzecie, tekstowy edytor wyklucza potrzebę jakiegokolwiek przepisywania raz wprowadzonych informacji: dowolne wyciągi można uzyskiwać ograniczając się do operacji automatycznego kopiowania i selekcji.Opracowywanie nowego tekstu polega zwykle na stopniowym rozwijaniu mniej lub bardziej szczegółowej dyspozycji. Dyspozycję taką – jeśli pracujemy z wykorzystaniem edytora tekstowego – możemy wielokrotnie modyfikować bądź wzbogacać o nowe szczegóły.

UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE

Dalszą cenną zaletą, charakteryzującą z reguły nowoczesne oprogramowanie, jest jego elastyczność, tj. wspomniana już łatwość dostosowywania go do potrzeb, a nawet upodobań poszczególnych użytkowników. Przykładowym elementem takiej elastyczności może tu być technika makrokomend, pozwalająca często potrzebne sekwencje czynności uruchamiać przy pomocy krótkich (i przez to, oczywiście, wygodnych w użyciu) komend, zaprojektowanych przez samego użytkownika. Koszt zakupu dobrej klasy komputera z odpowiednim oprogramowaniem stanowi nadal, niestety, problem dla osoby prywatnej o przeciętnych zarobkach. W przypadku przewidywanego dołączenia komputera do sieci koszt ten musi wzrosnąć o koszt uzupełnienia wyposażenia sprzętowego i oprogramowania, a także o koszt eksploatacji łączy. Koszt zakupu komputerów, oprogramowania i połączeń sieciowych nie przekracza natomiast możliwości instytucji takich jak instytuty naukowe, uczelnie czy szkoły. Co więcej, można się spodziewać, ze instytucja bez należytego wyposażenia w komputery i utworzone z nich sieci stanie się wkrótce rzadkością. Humanista, zatrudniony w skomputery­zowanej instytucji, może od niej oczywiście oczekiwać dostępu do sprzętu, oprogramowania i zasobów informacyjnych w zakresie, odpowiadającym powierzonym mu zadaniom. Jego obowiązkiem natomiast powinna być orientacja co do zakresu własnych potrzeb oraz co do środków, mogących te potrzeby zaspokoić.

POSTĘP W ZAKRESIE OPROGRAMOWANIA GOTOWEGO

Wybierając edytor należy w związku z tym zadbać przede wszystkim o wygodną    realizację tzw. operacji blokowych, tj. operacji umożliwiających kopiowanie, przenoszenie (oraz, w razie potrzeby, kasowanie) zarówno krótszych jak i dłuższych odcinków tekstu, a także operacji wyszukiwania zadanych fragmentów tekstu i zastępowania tych fragmentów innymi. Drugim rodzajem oprogra­mowania, w zakresie którego dokonał się ostatnio znaczny postęp, są systemy zarządzania bazami danych. Systemy te charakteryzują się zwykłe dużym stopniem uniwersalności, możliwością łatwego dostosowywania do bardzo różnych nieraz potrzeb, a także wygodnymi sposobami wymiany informacji z użytkownikiem. Poza możliwością tworzenia podręcznych wykazów (np. literatury) systemy takie pozwalają budować tzw. sieci odsyłaczowe, przy pomocy których można tworzyć merytoryczne notatniki znacznie wygodniejsze w użyciu niż notatniki tworzone przy pomocy edytorów. Oceniając postęp w zakresie oprogramowania gotowego należy brać pod uwagę, że oferowane obecnie produkty charakteryzują się – ogólnie biorąc – znacznie większym komfor­tem ( przyjaznością ) dialogu, niż miało to miejsce jeszcze przed niewielu laty. Typowym elementem tego komfortu jest np. szerokie stosowanie tablic wyboru („menu”), ograniczające sterowanie pracą komputera do wskazywania mu zadanej opcji na wyświetlonej przezeń liście aktualnie dostępnych możliwości, a także chętne stosowanie piktogramów („ikon”), szczególnie wygodne dla użytkownika mniej biegłego we współczesnym międzynarodowym języku informatyki, jakim jest angielski.

TECHNICZNE UWARUNKOWANIA WYKORZYSTANIA KOMPUTERÓW

Wbrew dotychczasowej sytuacji, w której regułą było posługiwanie się komputerami pracującymi samotnie, należy sądzić, że zmierzamy ku epoce, w której regułą będzie równoczesną praca wielu lub nawet bardzo wielu komputerów w sieciach lokalnych, środowiskowych, krajowych lub światowych. Sytuacja taka oznacza łatwość komunikowania się z osobami, których komputer przyłączony jest do tej samej sieci co nasz (bądź do sieci z nią sprzężonej), a także możliwość korzystania ze zgromadzonych w dostępnej nam sieci z potężnych, być może, zasobów informacyjnych, programowych i sprzętowych. Dla specjalisty z zakresu nauk humanistycznych ma to podobne znaczenie jak dostęp do bogatych zbiorów literatury drukowanej, obejmującej również szybko dostępne czasopisma. Prawdopodobnie najłatwiej zauważalny jest dla humanisty postęp w zakresie edytorów tekstowych, tj. programów, umożliwiających redagowanie, a następnie drukowanie tekstów. Nowoczesne edytory zalicza się do techniki „Desktop Publishing”, tj. techniki, dającej jakość komputerowego wydruku nie ustępującą dobrej jakości druku tradycyjnego. W związku z rozpowszechnieniem się tej techniki już teraz wiele wydawnictw domaga się od autorów dostarczania im tekstów na komputerowych nośnikach w zapisie odpowiadającym ogólnie znanym edytorom. Istotny pożytek z edytorów wiąże się jednak nie tyle z jakością druku, ile z możliwością szybkiego redagowania i przetwarzania tekstów.

KOMPUTER JAKO NARZĘDZIE PRACY HUMANISTY

Podejmując analizę aktualnego stanu technicznych uwarunkowań współpracy użytkownika systemu komputerowego z tymże systemem wypada zacząć od stwierdzenia, ze ostatnie lata przyniosły znaczny postęp w odniesieniu do istotnych dla tegoż użytkownika parametrów komputerowego sprzętu. Na pierwszym miejscu trzeba zwrócić uwagę na znaczny wzrost pojemności pamięci operacyjnych komputerów: jeszcze niedawno pojemność pamięci operacyjnej typowego komputera osobistego określało się w setkach kilobajtów (odpowiada to, jak wiadomo, setkom tysięcy znaków tekstu) – dziś za typową uważa się pamięć cztero-, a nawet ośmiomegabajtowa (tzn. o pojemności 4 czy 8 milionów znaków), co oczywiście oznacza około dziesięciokrotny wzrost przeciętnie spotykanych pojemności. Podobny wzrost charakteryzuje pamięci masowe: pojemności dysków dużych komputerów określa się obecnie w gigabajtach, tzn. w miliardach znaków. Z punktu widzenia użytkownika wzrost taki oznacza możliwość posługiwania się znacznie większymi, a wiec bardziej komfortowymi w użytkowaniu programami, a także możliwość magazynowania wielu długich tekstów. Należy pamiętać, że jeden gigabajt pamięci odpowiada około pięciuset tysiącom stron maszynowego tekstu. Możliwość umieszczenia w pamięci – jeśli taka potrzeba zachodzi – kilkusetstronicowej książki przestaje być w takich warunkach istotnym problemem. W drugiej kolejności trzeba wymienić znaczny wzrost rozdzielczości monitorów ekranowych (umożliwia to np. wyświetlanie na ekranie obrazu tekstu równie wyraźnego jak tekst drukowany) i również znaczny wzrost szybkości odszukiwania i przetwarzania informacji.