KOMPAKTOWA WERSJA

Firma Awangarda z Ostrowa Wielkopolskiego również rozpatruje wydanie kompaktowej wersji popularnej serii Pop (np. PopEnglish czy PopDeutsch) wzbogaconej słowikiem audio. Miejmy nadzieję, że w ślady wyżej wymienionych pójdą następni. Najlepszą gwarancją sukcesu będzie oczywiście opłacalność produkcji. Wydaje się, że dobrze skonstruowane i rzetelnie przygotowane pakiety znajdą odbiorców. Pakiety multimedialne są bardzo przydatne do indywidualnej pracy, co może być wykorzystane w samokształceniu, ale również nauczaniu zorganizowanym eksponującym indywidualizację, czy też w instytucjach oświatowych tworzących, na przykład w ramach lokalnych domów kultury, niewielkie centra-biblioteki CD o powszechnym dostępie.Wojskowa Akademia Medyczna w Łodzi dostęp do ogólnoświatowej sieci Internet w ramach Naukowo Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK) uzyskała 15 marca 1994 r. Połączenie lokalnej sieci NetWare 3.11 z serwerem sieci NASK-u zrealizowano przez dzierżawioną linię telefoniczną (od TP. S A), modemy Goramo (2×9600 bps) i wydzielony router (IBM PC 286) z programem komunikacyjnym KA9Q. Lokalna sieć komputerowa Novell NetWare 3.11 zbudowana jest w technologii ‚cienki’ Ethernet z serwerem plików IBM PC 486DX 50 Mhz, 16MB RAM, HDD-250MB. Stacje robocze to IBM PC w różnych zestawach od 286 do 486SX z drukarkami Seikosha.

PRZEMIANY SPOŁECZNO- EKONOMICZNE

Przemiany społeczno-ekonomiczne ostatniego pięciolecia i rozwój współpracy międzynarodowej otworzyły nowe możliwości w zakresie wymiany i dostępu do informacji. Najlepszym dowodem na to, że polski rynek ożywił się znacznie niech będzie rosnąca lawinowo oferta sprzętowo-programowa niezliczonej ilości firm komputerowych. Jest to naturalna konsekwencja otwarcia sporego rynku zbytu przed firmami zachodnimi. Miejmy nadzieję, że rosnąca sprzedaż czytników CD-ROM, a co za tym idzie – spadające ceny (Liszewski, 1994), wymusi w końcu produkcję płyt polskojęzycznych. Podobne zjawisko obserwujemy już teraz w przypadku rozbudowanych pakietów’ użytkowych. Stale zwiększająca się ilość użytkowników komputerów w Polsce spowodowała regularne pojawianie się na rynku w wersji spolszczonej najnowszych wersji produktów największych potentatów oprogramowania. Przykładami niech będą: edytory tekstu (Microsoft Word for Windows 6.0, Word Pcrfcct for Windows 6.0. Ami Pro 3.0). arkusz kalkulacyjny Lotus 1-2-3 firmy Lotus, systemy operacyjne (Windows i ÓS/2), pakiet DTP Page Maker 5.0 PL itd. Pierwszymi jaskółkami w produkcji polskiego oprogramowania multimedialnego na płytach CD-ROM są właśnie wspomniane EuroPlus+ i SuperMemo. Czekamy na wydanie pierwszej polskiej encyklopedii multimedialnej. Wydział Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu opracował i wydał pakiet wspomagający nauczanie/uczenie się wybranych zagadnień chemii i zapowiada kontynuację pracy nad dalszymi płytami CD.

PRAKTYCZNE KORZYŚCI

Z pudełka A korzystamy codziennie, choć nie musimy przerabiać całej jego zawartości. Do pudełka B sięgamy co kilka dni lub raz na tydzień: W przypadku jakichkolwiek wahań przy udzielaniu odpowiedzi przekładamy kartkę znów do bieżącego pudełka A. Cała praca polega więc na regularnym odpytywaniu się i przekładaniu kartek między dwoma lub trzema pudełkami. Wydanie komputerowe tej techniki otwiera oczywiście większe możliwości:wielkość bazy ograniczona jest praktycznie pojemnością dysku (metoda tradycyjna staje się uciążliwa przy dużych zbiorach danych),procedury wyszukiwania pozwalają o wiele łatwiej dotrzeć do dowolnej porcji informacji,  program komputerowy pozwala na operowanie tekstami, dźwiękami i obrazami jednocześnie, w obrębie tego samegohasła.Praktyczne korzyści stosowania techniki komputerowej w edukacji, a zwłaszcza popularnych obecnie multimediów, są dobrze znane. Truizmem byłoby więc dowodzenie ich wyższości nad tradycyjnymi środkami dydaktycznymi (przynajmniej w niektórych zastosowaniach); zwłaszcza gdy coraz częściej podnosi się w edukacji umiejętność poszukiwania, selekcjonowania i korzystania z informacji (Skrzydlewski, 1990), odchodząc powoli od modelu opartego na podawaniu wiedzy. Wraz z rozwojem sprzętu, oprogramowania, a także sytuacją rynkową zmieniają się możliwości wykorzystania ich w naszym kraju. Jak dotąd najdalej wypracowane przykłady zastosowania komputera przychodzą do nas z zagranicy. Efektem tego zjawiska jest najczęściej bariera językowa: większość produktów pojawia się w wersji angielskiej, co uniemożliwia pełne ich wykorzystanie w warunkach polskich. Jednakże sytuacja ta powinna niedługo ulec zmianie. Wskazują na to zjawiska zachodzące na rynku komputerowym w ciągu ostatnich kilku lat.

DODATKOWA OPCJA

Dodatkową opcją pakietu jest analiza. Dostarcza ona szeregu procedur używanych do statystycznej analizy procesu optymalizacji Dokonują one obliczeń, a następnie informują użytkownika o stanie jego nauki. Znajdujemy tu między innymi:sprawdzenie ile i które jednostki są przeznaczone do powtórki w poszczególnych dniach i miesiącach;określenie ile jest w bazie danych jednostek trudnych, średnio trudnych i łatwych;sprawdzenie dla ilu jednostek aktualne odstępy są długie, średnie czy krótkie;obejrzenie krzywych zapominania rysowanych dla wszystkich elementów.Jak widać analiza pełni, tutaj głównie rolę monitorującą i nie jest niezbędna dla procesu przyswajania wiedzy. Metoda SuperMemo jest nowatorska w zakresie edukacyjnego oprogramowania komputerów. Dydaktyka zna jednak technikę powtórek, zwłaszcza w przyswajaniu słownictwu Tak zwana technika ‚kartkowa’ lub ‚katalogowa’ zakłada tworzenie zbiorów osobnych kartek z zapisanymi jednostkami do zapamiętania: pytanie na jednej stronie i odpowiedź na drugiej. Nauka przebiega następująco: z pudełka (nazwijmy je pudełkiem A) wyciągamy kolejne kartki, czytamy ich pierwszą stronę, udzielamy ustnej odpowiedzi i sprawdzamy poprawność odczytując informację z drugiej strony kartki.  Każda chwila zawahania lub błąd nakazuje odłożyć kartę z powrotem do pudełka. Udzielenie pełnej poprawnej odpowiedzi bez dłuższego zastanowienia pozwala na przełożenie tej kartki do innego, powiedzmy pudełka B, zawierającego dobrze zapamiętane informacje.

MOŻLIWOŚCI UŻYTKOWNIKA

Użytkownik może skorzystać w nauce własnej z baz dołączonych do pakietu: głównie są to bazy językowe dla początkujących i zaawansowanych (angielski, niemiecki, rosyjski i       hiszpański). Za dodatkową opłatą możemy otrzymać szereg innych: biologia, mitologia, sentencje łacińskie, fraszki, kilka baz z zakresu informatyki, medycyna, matematyka itd. Trwają prace nad jednorodnym słownikiem czterojęzycznym i dalszymi bazami z różnych dziedzin. W chwili obecnej firma oferuje około dwudziestu gotowych baz.Największą jednak zaletą SuperMemo jest możliwość zakładania nowych, własnych baz wiedzy o praktycznie dowolnej treści. Najnowsza wersja programu (7.4 i 7.5) pozwala przechowy­wać tekst, grafikę i dźwięk, co oczywiście zwiększa atrakcyjność pakietu i możliwości zastosowań. Zbieramy interesujące nas informacje z dowolnych źródeł, dokonujemy niezbędnej selekcji lub edycji, a następnie umieszczamy w pakiecie. Procedura importowania treści do SuperMemo jest bardzo prosta. Program przyjmuje dane tekstowe, dźwiękowe i grafikę we wszystkich podstawowych formatach. Gotową bazę można modyfikować: dopisywać kolejne jednostki, usuwać zbędne lub modyfikować istniejące. Program wyposażony jest też w procedurę wyszukiwania informacji – swobodny, bezpośredni dostęp do każdego elementu.

ZASADY KORZYSTANIA

Innymi słowy, odstępy między- powtórkami powinny być możliwie najdłuższe w celu skrócenia czasu poświęconego na powtórki, a jednocześnie powinny być na tyle krótkie, aby zapewnić utrzymanie wiedzy w pamięci. Utrzymacie tego właśnie kompromisu jest podstawowym zadaniem kalkulacji prowadzonej przez program nieprzerwanie w trakcie przerabiania materiału przez użytkownika.Zasada korzystania z programu i obsługa bazy jest bardzo prosta. Użytkownik zleca komputerowi wyświetlanie jednostek/pytań zawartych w bazie danych. Przy każdej z nich, przed wyświetleniem odpowiedzi na ekranie, sam ma sobie podać prawidłową (głośno lub tylko w myśli). Następnie, po naciśnięciu klawisza, otrzymuje odpowiedź na ekranie monitora i musi zdeklarować poprawność swojej pierwotnej reakcji. Ocenia ją w skali punktowej 0-5 (od całkowicie nowego dla nas hasła do doskonale przez nas znanego, na które reakcja nastąpiła bez zastanowienia) i tę informację podaje komputerowi. Komputer zapamiętuje wszystkie oceny i na ich podstawie wylicza harmonogram następnych powtórek, czyli konkretne daty, w których pytanie zostanie ponownie zadane użytkownikowi. W kolejnych sesjach program podaje użytkownikowi nowe hasła, ale przede wszystkim cofa się do tych, które w danej chwili powinny być powtórzone. Wyliczenie tego momentu dokonywane jest na podstawie specjalnego algorytmu (będącego nota bene tajemnicą firmy). Nauka zawiera więc trzy etapy:a)   powtórka jednostek przewidzianych na dzień bieżący,b)   zapamiętywanie nowych jednostek, które nie pojawiły się wcześniej, c)   powtarzanie jednostek, które sprawiały kłopoty w stadium a i b.

SYSTEM MULTIMEDIALNY OTWARTY

Innym typem pakietu multimedialnego, służącego zresztą do nieco innych celów, jest produkt poznańskiej firmy SuperMemo World. Tutaj problem postawiony jest odwrotnie: zamiast gotowej bazy wiedzy obudowanej powłoką multimedialną i hipertekstową otrzymujemy ‚czysty’ program-bazę opatrzony narzędziami multimedialnymi. My sami możemy wypełniać go treścią. SuperMemo jest programem zarządzającym wewnętrznymi  bazami danych o dowolnej treści. Podstawą idei SuperMemo jest walka z zapominaniem. Autorzy obiecują rewelacyjnie szybką metodę nauki pozwalającą uczącemu się osiągnąć skuteczność w opanowywaniu wiedzy bliską maksymalnym naturalnym możliwościom ludzkiego mózgu. W podręczniku użytkownika czytamy, że „w perspektywie całego życia SuperMemo pozwala uczyć się 10-50 razy szybciej niż za pomocą metod tradycyjnych przy retencji wiedzy (skuteczności pamiętania) na poziomie przynajmniej 95%”. Metoda oparta jest na matematycznym modelu zapamiętywania stworzonym przez autora programu, Piotra Woźniaka. Zakłada ona minimalizację efektów zapominania poprzez wyznaczenie właściwych odstępów czasowych między kolejnymi powtórkami wiedzy. Za punkt wyjścia bierze ona fakt, że kluczem do efektywnego uczenia się jest właściwy czasowy rozkład kolejnych powtórek materiału. W podsumowaniu opisu metody czytamy;1)    kluczem do czasowo zoptymalizowanego uczenia się jest minimalizacja liczby powtórek potrzebnych do utrzymania wiedzy w pamięci,2)    metoda SuperMemo optymalizuje czasowo proces nauki poprzez szacowanie optymalnych odstępów jakie powinny odzielać kolejne powtórki,opanowywana za pomocą SuperMemo powinna być rozbita na możliwie najmniejsze fragmenty zwane jednostkami,1)    stosując metodę SuperMemo nie wolno zapominać, że sukces w uczeniu się zależy w dużym stopniu od doboru materiału i sposobu jego rozczłonkowania na jednostki informacji.

WZÓR RENOMOWANYCH PAKIETÓW

Trzeba dodać, że wzorem renomowanych pakietów multimedialnych, obsługa programu jest bardzo prosta, oparta o tzw. tryb graficzny prezentacji informacji na ekranie monitora, czyli oparty na filozofii okien i piktogramów (program pracuje w środowisku Windows). Prostota obsługi połączona z możliwościami pakietu daje w rezultacie bardzo atrakcyjny materiał samokształce­niowy i miejmy nadzieję – efektywny. Nie podjęto jeszcze badań nad skutecznością nauczania/uczenia się przy pomocy EuroPlus +, bo jest to produkt całkiem nowy: po raz pierwszy promowany był na międzynarodowych targach techniki komputerowej CEBIT w Hanowerze w marcu 1995, czyli zaledwie kilka miesięcy temu. Badania takie warto by podjąć, bo już przy krótkim użytkowaniu pakiet wydaje się być bardzo interesujący. Bogactwo form przekazu informacji zasługuje na szczególną uwagę. Wiele dydaktycznych programów komputerowych charakteryzuje monotonia lub niewielki wybór ćwiczeń. Stąd też programy te są z powodzeniem stosowane jako narzędzie uzupełniające w nauczaniu zbiorowym. Oczekiwania indywidualnego odbiorcy są zwykle większe. Korzystanie z pakietów takich jak encyklopedie multimedialne czy wspomniany wyżej EuroPlus+ ma pewną cechę wspólną: użytkownik otrzymuje do dyspozycji pewien zamknięty zbiór informacji (wiedzy), bogaty, choć w pewnym sensie hermetyczny. Odpowiednie oprogramowanie pozwala mu korzystać z tej informacji na różne sposoby, nie ma zaś większego wpływu na zmianę samej treści (co nie jest oczywiście wadą w określonych zastosowaniach).

DODATKOWY MODUŁ

Dodatkowym modułem jest Audio Dictionary, czyli dźwiękowy słownik wrażeń zawartych w pakiecie. Ułożone są w kolejności alfabetycznej, ale łatwo możemy ‚poruszać się’ po alfabecie dzięki specjalnej listwie z przyciskami na górze ekranu. Każde hasło, oprócz udźwiękowienia, poparte jest przykładem (lub kilkoma przykładami) praktycznego użycia w zdaniu. Dzięki temu użytkownik poznaje i zapamiętuje słowo w kontekście, co jest niezmiernie ważne w’ metodyce nauczania. W podstawowej formie słownik jest jednojęzyczny (hasła i przykłady lub wyjaśnienia są po angielsku), ale na życzenie ucznia ekran może zostać podzielony na dwie części i obok wersji angielskiej widzimy dokładne odbicie tych informacji przetłumaczone na język polski. Warto wiedzieć, że ta sama opcja dostępna jest w części głównej podręcznika (czyli dotyczy większości tekstu). Bardzo ciekawym modułem jest Browser. Umożliwia on przeszukiwanie całego materiału kursu względem wybranych tematów. Główny program EuroPlus+ pozwala na pracę z materiałem według układu lekcji. Browser daje możliwość przygotowania grupy ćwiczeń wybranych z wielu lekcji według określonego zestawu słów kluczowych. Przykładowo, zechcemy obejrzeć na ekranie wszystkie te fragmenty kursu, które tematycznie dotyczą pogody, są dialogami, zawierają wyrażenia w czasie Present Simple. Dzięki temu możemy tworzyć unikalne zbiory tekstów i zadań na indywidualne potrzeby.

STRONA DŹWIĘKOWA PAKIETU

Użytkownik może również dokonać analizy swojego lub oryginalnego nagrania w specjalnym edytorze. Do tego służy moduł zwany tape-recorder, czyli magnetofon, dysponujący systemem graficznego porównania nagrań wzorcowych z nagraniami użytkownika. Możemy odsłuchać kwestii w całości, w części jako blok, porównać ten fragment z oryginałem itd. Należy dodać, że nie tylko część ćwiczeniowa, ale cały materiał językowy zawarty w pakiecie jest udźwiękowiony, a to przede wszystkim dzięki nośnikowi, czyli płycie CD; trudno byłoby wyobrazić sobie takie przedsięwzięcie na dyskietkach. To samo dotyczy materiału wideo: wielu dialogom towarzyszą krótkie sekwencje filmowe kręcone na ulicach angielskich miast. Istnieje możliwość jednoczesnego oglądania aktorów i śledzenia tekstu dialogu, co oczywiście zwiększa atrakcyjność pracy. Strona dźwiękowa pakietu to nie tylko odsłuchiwanie głosu lektora lub nagrywanie własnego. Spell Checker wyświetla nam na ekranie obraz klawiatury i możemy odsłuchać jak wymawia się poszczególne litery. Możemy również zadać komputerowi dowolny tekst do przeliterowania. Użytkownik może oczywiście sam na sobie ćwiczyć literowanie, a program zapamiętuje jego błędy. W następnej sesji można zażyczyć sobie odpytania właśnie z tych elementów sprawiających trudności.