OGÓLNA FILOZOFIA

Ogólna filozofia programu jest prosta. Jest to bardzo dobrze obudowany elektroniczny podręcznik uzupełniony bogatym zestawem ćwiczeń i testów. Materiał językowy podzielony jest na rozdziały i lekcje, zgodnie z układem podręcznika tradycyjnego. Najprostszym sposobterń korzystania z kursu jest więc metoda liniowa, czyli studiowanie kolejnych porcji informacji. Jest to jednak tylko czubek góry lodowej, bo pełne możliwości programu sięgają znacznie dalej. Zacznijmy od imponującej ilości ćwiczeń językowych, z których użytkownik może skorzystać na bieżąco lub po przerobieniu danej porcji materiału. Znajdujemy tu aż 20 typów zadań. Obok nich występują również klasyczne, powszechnie stosowane ćwiczenia, jak: pisemne odpowiedzi na pytania, porządkowanie szyku wyrazów, test wyboru, czy dyktando. Przy takiej ilości nawet najbardziej wybredny uczeń znajdzie coś interesującego dla siebie. Różnorodność ćwiczeń jest zresztą powszechnie doceniana i zalecana przez teoretyków i metodyków nauczania języków obcych. Szczególną rolę przypisuje się ćwiczeniom rozbudzającym interakcję między uczniem i komputerem (Strykowski, 1991).Kolejną kapitalną zaletą pakietu jest możliwość nagrywania własnego głosu przez użytkownika i porównywania go z głosem lektora (native-speakera). Można ‚dograć’ swój głos do wybranego dialogu i symulować w ten sposób prawdziwą rozmowę.

MULTIMEDIALNY PODRĘCZNIK KOMPUTEROWY

Produkcja oprogramowania edukacyjnego na dyskach CD-ROM rośnie, chociaż ciągle mało jest programów ściśle dydaktycznych, realizujących określony materiał konkretnego przedmiotu. Większość sprzedawanych programów ma charakter ogólny, najczęściej encyklopedyczny, czyli są to obszerne zbiory danych opatrzone łatwym w obsłudze programem sterującym, a zadanie użytkownika polega na odszukaniu interesującej go informacji. Mówi się przy tej okazji o multimediach, bo rzeczywiście w takim pakiecie znajdujemy słowo drukowane, materiały dźwiękowe, grafikę, a także zdjęcia i obrazy ruchome. Ciągle jednak brakuje na rynku (nie tylko polskim) multimedialnych programów dydaktycznych „uczących”. Doskonałym przykładem takiego właśnie pakietu multimedialnego jest produkt gdańskiej firmy Young Digital Poland, o  nazwie „EuroPlus +”. Jest to pierwszy polski program do nauki języka obcego o tak rozbudowanej strukturze i ogromnych możliwościach. Trudno zresztą mówić w tym przypadku zaledwie o programie. Prawdę mówiąc, jest to cały, trzyletni kurs nauki angielskiego w wydaniu komputerowym, znany zresztą polskiemu odbiorcy z wdania książkowego „Flying Colours” angielskiej firmy Heinemann Publisihers Łtd? Treść każdego z trzech podręczników została ‚przeniesiona’ ha ósóbny dysk kompaktowy i wzbogacona szeregiem narzędzi usprawniających proces uczenia się. W sumie otrzy mujemy 450 godzin lekcyjnych.

NAZWA PAKIETU

Jak sama nazwa pakietu wskazuje, jest to prawdziwa półka z książkami: encyklopedia, słownik ogólny, słownik synonimów, dwie księgi cytatów, almanach, a nawet atlas świata. Cechą szczególną encyklopedii multimedialnych są procedury hipertekstowe pomagające odszukać dowolną informację zapisaną na dysku, a także łączyć pewne elementy w związki tematyczne. W efekcie stosunkowo łatwo szukać słów pochodnych, określeń skojarzonych i informacji uzupełniających.Nietrudno jest stwierdzić, na ile pozycje takie mogą być przydatne w mniejszych ośrodkach oświatowych nie dysponujących odpowiednimi zbiorami bibliotecznymi. Dyski te, w porównaniu z ogromem środków potrzebnych do ich stworzenia, są stosunkowo tanie. Czytnik płyt CD-ROM to wydatek rzędu kilkuset złotych, a więc już przy niewielkich nakładach finansowych możemy przemienić pojedyncze stanowisko komputerowe w efektywne narzędzie edukacyjne. Podobna sytuacja dotyczy samokształcenia. Odpowiedni system wypożyczalni dysków CD łub stworzenie prywatnego zbioru dałoby indywidualnemu użytkownikowi ogromne możliwości poszerzania własnych wiadomości bez konieczności odwoływania się do bibliotek lub laboratoriów. Oczywistym zarzutem stawianym podobnym koncepcjom zdobywania wiedzy jest całkowite odrzucenie       poznania   bezpośredniego na rzecz poznania przybliżającego rzeczywistość poprzez kontakt z obiektem poznania poprzez reprezentacje tegoż obiektu (Dylak 1995, s. 47). Taka jest jednak idea tego rozwiązania: dotrzeć do użytkownika z informacją której nie mógłby uzyskać samodzielnie drogą bezpośrednią. Szczególnie często sytuacja taka występuje w środowisku wiejskim, gdzie dostęp do dóbr kultury jest znacznie ograniczony.

ENCYKLOPEDIE MULTIMEDIALNE

Spotyka się również pakiety wyspecjalizowane, np. muzyczne zawierające bogate zbiory utworów muzycznych podlegających edycji (Rubin, 1994), czy graficzne z zestawami animacji. Wydawnictwa te mają zwykle charakter otwarty, czyli użytkownik może bez ograniczeń korzystać z tych danych dla własnych potrzeb lub we własnych aplikacjach. W innych przypadkach dyski Zawierają zbiory niezależnych programów, najczęściej narzędziowych lub użytkowych. Największą popularno­ścią cieszą się jednak jecliliolite^dawnictwa encyklopedyczne, często oparte na uznanych pozycjach literatury światowej. Wiedza zawarta na jednym krążku i możliwości korzystania z niej są iście imponujące. Posłużymy się wybranym przykładem: „Microsoft Bookshelf ‚for* Windows” wyprodukowaną przez COMPRO MULTIMEDIA. Przykład nie jest w zasadzie adekwatny, ponieważ pochodzi z zagranicy. W tej chwili nie ma na polskim rytiku żadnej encyklopedii multimedialnej. Jest jednak nadzieja, że sytuacja wkrótce zmieni się. Według ostatnich informacji rozpoczęto projektowanie takiego wydawnictwa będącego przeniesieniem na dysk kompaktowy Encyklopedii Powszechnej PWN. Popularnie zwany „Bookshelf nie jest jednolitą encyklopedią, lecz zawiera połączone ze sobą informacje pochodzące z kilku żródćł, a każde z nich jest uznanym standardem bibliograficznym: „The American Heritage Dictionary, Second College Edition” (200.000 definicji dla 60.000 słów), piętnaste wydanie „Bartletfs Familiar Quotations” (ponad 22.000 cytatów tekstem, a niektóre opatrzone dźwiękiem), drugie wydanie „The Concise Columbia Encyclopedia” (15.000 haseł na tematy takie, jak geografia, historia, ludzie, przyroda, opatrzone rysunkami, zdjęciami i animacjami), „Roget’s II Thcsaurus” (z krótkimi definicjami i listą synonimów dla każdego hasła słownikowego), „Hammond World Atlas” (z mapami kontynentów i krajów, hymnami i podstawową informacją o regionach), „The Concise Columbia Dictionary of Quotations” (ponad 6.000 cytatów) i „The World Almanac 1993″ (czyli księga faktów i danych statystycznych).

POLSKIE PAKIETY MULTIMEDIALNE W SAMOKSZTAŁCENIU

Postępująca rewolucja informacyjna jest uznanym zjawiskiem ogólnoświatowym. Pewne przemiany możemy zaobserwować i u nas, choć rzecz jasna w ograniczonym zakresie i z pewnym opóźnieniem. Od kilku lat toczą się rozważania nad koniecznością przemodelowania systemu nauki i oświaty z uwzględnieniem nowoczesnych technologii (Siemieniecki, 1995,s. 13). Rzeczywiście, technika komputerowa i idące za nią oprogramowanie wymuszają na naukowcach, pedagogach, oświatowcach i dydaktykach modyfikację dotychczasowych lub tworzenie nowych teorii, metod i technik nauczania oraz programów działania dla instytucji edukacyjnych i placówek oświatowych. Z drugiej strony, technologia ta daje nowe możliwości indywidualnemu odbiorcy : bądź to jednostce podlegającej systemowi edukacyjno-oświatowemu, bądź też samodzielnemu użytkownikowi tej technologii w samokształceniu. Pomagają temu coraz szybsze i tańsze komputery oraz coraz bardziej wyrafinowane oprogramowanie edukacyjne.Ostatnie lata przyniosły ogromny postęp w technologii zapisu i nośników informacji. Stworzono kilka konkurujących ze sobą systemów (Fox, 1992, s.39), lecz na razie jeden z nich, CD-ROM, stał się ogólnoświatowym standardem. Na razie, ponieważ trwają badania nad jeszcze bardziej wydajnymi nośnikami. Pojemność takich dysków, dochodząca obecnie do 680 megabajtów i zaawansowane techniki kompresji danych pozwalają umieścić na jednej płycie olbrzymią ilość informacji. Często znajdujemy na nich same biblioteki danych. Są to zwykle zbiory tekstów, rysunków, zdjęć, krótkich animacji lub prezentacji filmowych.

ZGŁOSZENIE OGRANICZEŃ

Złagodzenie ograniczeń w przydziale kont studentom WAM, wydatnie zwiększyłoby dostęp do źródeł informacji i polepszyłoby możliwości samoksztłcenia. W najbliższym czasie planowane jest utworzenie kolegium redakcyjn­ego, którego zadaniem byłoby opracowywanie i wydawanie w formie elektronicznej, biuletynu informacyjnego propagującego Wojskową Akademię Medyczną i jej dorobek naukowy. W chwili obecnej trudno nie docenić możliwości jakie dają nowe techniki informacyjne; każdy dzień przynosi nowe rozwiązania i możliwości. Jednym z najbardziej rozwijających się sposobów komunikowania ( widać przed nią nadal znakomitą przyszłość ) jest poczta elektroniczna. Omawiana tu lista dyskusyjna jest z nią ściśle związana. Co do poziomu merytorycznego nie było zastrzeżeń, ubolewano jednak nad małym bądź znikomym uczestnictwem wielu ośrodków akademickich, wskazywano także potrzebę utworzenia w przyszłości bardziej specjalistycznych list obejmujących specjalności medyczne, oraz potrzebę zaangażowania w działalność tego medium, wybitnych przedstawicieli tej dyscypliny. Dotychczasowa obserwacja działalności listy wykazuje, że może stanowić silne narzędzie do zdobywania i pogłębiania swojej wiedzy, nawiązywania nowych kontaktów i wymiany poglądów. Dyskusyjna lista bywa także miejscem, gdzie przełamywana jest bariera autorytetu, tu każdy z uczestników ma równe prawa i możliwości prowadzenia dyskusji. Z dotychczasowego wywodu da się wysnuć wniosek, iż lista dyskusyjna może spełniać wielorakie funkcje, między innymi może realizować dodatkową formę kształcenia, zależy to tylko od inwencji jej uczestników.

DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

Osoby te po zaliczeniu przedmiotu mogą mieć założone konto i samodzielnie pracować w sieci. Studenci o zacięciu badawczym, z zainteresowaniem śledzą listę (problematykę) medyczną lek-med. Zaobserwowano, że studenci dostrzegają duże możliwości samodzielnego kształcenia i zdobywania potrzebnych informacji, wykorzystując do tego listę dyskusyjną i pocztę elektroniczną. Ma to szczególne znaczenie, gdy dostęp do zbiorów bibliotecznych nadal nie jest skomputeiyzowany. Zaznaczyć należy, że nie tylko studenci wspomnianych roczników mają dostęp do sieci Internet, z jej możliwości pragnie korzystać coraz więcej studentów z pierwszego roku. W tym przypadku, pomimo coraz większych umiejętności, dostęp jest częściowo limitowany. Związane jest to z ograniczeniami sprzętowymi jakie w tej chwili przeżywamy. Istnieje jednak nadzieja, że po uruchomieniu przeznaczonych na ten cel środków sytuacja zdecydowanie się poprawi, a wtedy z dostępem do sieci nie będzie ograniczeń. Dotychczasowy rozwój listy dyskusyjnej lek-med spowodował, że jej administratorzy postawili przed sobą kolejne zadania. W momencie objęcia, co zdecydowanie poprawi się po uruchomieniu Łódzkiej Metropolitarnej Sieci Komputerowej, zasięgiem działania całej Wojskowej Akademii Medycznej wraz z odległymi placówkami klinicznymi i szpitalnymi (?) – przeszkolą cały personel dydaktyczno-naukowy i zapoznają go między innymi z możliwościami poczty elektronicznej. A co za tym idzie, będą rozpropagowywać możliwości jakie daje dyskusyjna lista lek-med. Uważamy, iż doprowadziłoby to do zacieśnienia kontaktów pomiędzy ludźmi z tego środowiska i jego integracji.

ZADANIA JAKIE SPEŁNIA LISTA DYSKUSYJNA

Z dotychczasowych naszych doświadczeń wynika, iż lista dyskusyjna może spełniać wielorakie funkcje począwszy od informacyjnych do kształcących, a nawet towarzyskich. Do najważniejszych zaliczyć należy nawiązywanie nowych kontaktów i związaną z tym wymianę doświadczeń. Możliwość wyrażania swoich opinii i spostrzeżeń w bardzo prostej i łatwej formie. Dostęp do usług poczty elektronicznej oraz list dyskusyjnych wymusza na jej członku określone zachowanie, przełamuje pewne bariery zachowań (językowe, autorytetów), daje dostęp do ogromnych zasobów oraz umożliwia kontakt z wybitnymi postaciami nauki. Wreszcie daje możliwość propagowania swoich własnych osiągnięć i poddaniu ich szybkiej ocenie (burza w szklance wody – synteza termojądrowa). Zadania jakie realizuje lista dyskusyjna nie wyczerpują wszystkich możliwości, z każdym dniem pojawiają się nowe potrzeby i nowe rozwiązania kreowane przez samych użytkowników.Spośród kilkudziesięciu członków listy sporą grupę stanowią słuchacze Wojskowej Akademii Medycznej, przeważnie są to słuchacze 2 i 3 roku studiów. Spowodowane jest to tym, że zajęcia obejmujące tematykę sieci, prowadzone są od roku akademickiego 1993/1994 i rozpoczynają się na drugim roku studiów. W tym czasie słuchacze zapoznają się z podstawowymi zagadnieniami sieci lokalnych (LAN) i usługami oferowanymi przez sieci rozległe (WAN), taką jak jest Internet. Na zajęciach mają możliwość korzystania z usług sieciowych oferowanych przez sieć komputerową WAM.

ŚREDNIA LICZBA ODPOWIEDZI

Średnia liczba odpowiedzi na zadany temat sięga 10 -12. Żadne inne medium, może za wyjątkiem telefonu, nie daje takiej możliwości jak poczta elektroniczna i wywodząca się z niej lista dyskusyjna. Osoba mająca dostęp do niej w domu, może na bieżąco reagować i komentować zachodzące wydarzenia. Tak było kilka miesięcy temu, gdy Sejm zajmował się projektem dotyczącym pobierania narządów do przeszczepów. Lista, a przez to poczta elektroniczna, staje się miejscem gdzie w wielu przypadkach można uzyskać najłatwiej i najskuteczniej pomoc. Wielu jej uczestników bardzo często poszukiwało informacji na konkretne tematy bądź informacji jak uzyskać do niej dostęp. Praktycznie każdy z zadających takie pytanie, uzyskiwał ją lub otrzymywał wskazówkę, gdzie dalej szukać. Do tematów, które wzbudziły w ostatnim okresie wiele emocji należały : stan służby zdrowia oraz co jakiś czas pojawiający się temat weryfikacji kadr medycznych. Innym tematem na liście były osiągnięcia biologii molekularnej i niebezpieczeństwa, jakie powoduje jej niewłaściwe wykorzystanie. Uczestnicy dyskusji poruszyli także temat nakładów finansowych jakie należy przeznaczyć na takie badania oraz czy nas na to stać. Innym obszarem działalności, który zaistniał na liście to: biuletyny, recenzje i doniesienia. Od początku swego istnienia do wielu członków listy dociera pierwsza elektroniczna gazeta medyczna „GALEN z siedzibą w Lublinie. Publikować na jej łamach może każdy, kogo praca zostanie zakwalifikowana. W redagowaniu „GALENA” bierze udział wielu członków listy dyskusyjnej lek-med. Jedyną formą przekazywania materiałów jest poczta elektroniczna! (można rozwinąć, że całość prac związanych z wydawaniem, odbywa się za pośrednictwem poczty, nadsyłanie materiałów, kwalifikowanie, wymiana uwag, informowanie o zakwalifikowaniu, etc.).

OBSERWUJĄC PRZEBIEG

Obserwując przebieg nieustającej dyskusji, jaka toczy się na forum lek-med, można dostrzec pewne prawidłowości. Uczestnicy biorący udział w dyskusjach na liście to ludzie młodzi (pracownicy służby zdrowia, pracownicy naukowi, studenci). Z prezentowanych poglądów wynika, iż wielu z nich jest na etapie stabilizacji swojej pozycji życiowej (społecznej). Wielu z nich nie ogranicza się w swoich działaniach zawodowych tylko do jednej dziedziny wiedzy. Każdy pracuje bądź kształci się w dużym ośrodku akademickim. Wszystkich uczestników listy, cechuje przyjazne podejście do pozostałych jej członków .Po rocznym okresie działalności, wielu członków pokusiło się, na jej forum, o krótką ocenę. Wszyscy zgodzili się co do potrzeby jej istnienia jako miejsca, gdzie można w sposób szybki i bezkompromisowy przedyskutować wiele problemów. Jednym z efektów prowadzonych dyskusji było uruchomienie innego sposobu komunikowania się na bieżąco pomiędzy członkami listy – kanału IRC : lek-med. Lista dyskusyjna, taka jak lek-med, jest miejscem gdzie każdy z jej uczestników może poruszyć problem, na który się natknął bądź wyrazić swój pogląd. Od początku swojego istnienia, na liście pojawiło się wiele tematów i opinii bardzo ciekawych, a niekiedy kontrowersyjnych. Z całą pewnością należy stwierdzić, iż żaden z problemów zaistniałych na liście nie pozostał bez reakcji. Średnia liczba odpowiedzi na zadany temat sięga 10 -12. Żadne inne medium, może za wyjątkiem telefonu, nie daje takiej możliwości jak poczta elektroniczna i wywodząca się z niej lista dyskusyjna.